9 bài viết
Từ cơ học lượng tử tới thuyết tương đối — những quy luật nền tảng chi phối mọi thứ còn lại.
Chủ đề con
Bạn có bao giờ cảm thấy cơ thể như bị kéo về phía sau khi xe tăng tốc, hoặc bị hất về phía trước khi xe phanh gấp? Cảm giác "hụt hẫng" đó không phải do một lực bí ẩn nào gây ra, mà là kết quả của quán tính, một tính chất vốn có của mọi vật thể có khối lượng.
☀️ Mỗi buổi sáng, Mặt Trời không thực sự "mọc" từ phía chân trời. Thay vào đó, chính Trái Đất đang quay và đưa nơi chúng ta đứng dần vào vùng được Mặt Trời chiếu sáng. Ở xích đạo, bề mặt Trái Đất di chuyển với tốc độ khoảng 1.670 km/h, nhanh hơn nhiều máy bay chở khách. Vậy tại sao chúng ta không cảm thấy chuyển động ấy, và vì sao không bị văng vào không gian?
Dòng điện hiện diện ở khắp mọi nơi, từ tia sét trên bầu trời, các tín hiệu thần kinh trong cơ thể cho đến những thiết bị điện tử hằng ngày. Về bản chất, **dòng điện là sự chuyển động có hướng của điện tích**. Điện tích tạo ra lực điện. Khi các điện tích bắt đầu chuyển động, chúng tạo thành dòng điện và đồng thời sinh ra từ trường.
Sóng xuất hiện ở khắp nơi, từ âm thanh, ánh sáng đến sóng biển và động đất. Điểm chung của mọi loại sóng là chúng **truyền năng lượng nhưng không truyền vật chất**. Ví dụ, khi sóng biển đi qua, chiếc phao chỉ nhấp nhô lên xuống tại chỗ. Thứ thật sự di chuyển là năng lượng của sóng, không phải khối nước.
Chúng ta thường dùng lẫn lộn các khái niệm **khối lượng**, **quán tính** và **trọng lượng**, nhưng chúng không hoàn toàn giống nhau. Khối lượng là thước đo quán tính của vật, còn trọng lượng là lực hấp dẫn tác dụng lên vật.
Johannes Kepler là người mô tả chính xác cách các hành tinh chuyển động quanh Mặt Trời. Nhưng các định luật của ông chỉ trả lời câu hỏi "chuyển động như thế nào?" chứ chưa giải thích được "vì sao lại chuyển động như vậy?". Câu trả lời xuất hiện vào năm 1687, khi Isaac Newton công bố ba định luật chuyển động, ba định luật này không chỉ giải thích chuyển động của các hành tinh mà còn mô tả cách mọi vật thể có khối lượng chuyển động trong vũ trụ.
Từ ánh sáng của các ngôi sao, dòng điện trong ngôi nhà đến từng nhịp đập của cơ thể, mọi hiện tượng vật lý đều liên quan đến năng lượng. Dù mang nhiều hình thức khác nhau, năng lượng luôn tuân theo một quy luật cơ bản: không tự sinh ra, không tự mất đi, chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác.
Trong tiếng Anh, gravitational wave (sóng hấp dẫn) và gravity wave (sóng trọng lực) chỉ khác nhau một chữ nhưng lại là hai hiện tượng hoàn toàn khác nhau. Sóng hấp dẫn là gợn sóng của không–thời gian. Sóng trọng lựclà dao động của nước hoặc không khí dưới tác dụng của trọng lực.
Chỉ từ hai tiên đề đơn giản, Einstein suy ra rằng đồng hồ chạy chậm lại, độ dài co lại, và khối lượng là một dạng năng lượng.
