Trái Đất: hành tinh duy nhất ta biết có sự sống

Vị trí vừa đủ

Trái Đất nằm trong "vùng ở được" của Mặt Trời — khoảng cách cho phép nước tồn tại ở thể lỏng trên bề mặt. Nhưng vị trí chỉ là điều kiện cần. Sao Kim và Sao Hoả cũng từng có nước lỏng, và cả hai đều đã mất.

Bốn hệ thống giữ cho hành tinh sống được

Từ quyển. Lõi sắt lỏng chuyển động tạo ra hiệu ứng dynamo, sinh từ trường bao quanh hành tinh. Từ trường này bẻ hướng gió mặt trời, ngăn nó thổi bay dần khí quyển — điều đã xảy ra với Sao Hoả sau khi lõi nguội đi.

Khí quyển. 78% nitơ, 21% oxy. Oxy tự do là sản phẩm của quang hợp, không phải điều kiện ban đầu: bầu khí quyển nguyên thuỷ hầu như không có oxy cho tới Sự kiện Oxy hoá Lớn khoảng 2,4 tỉ năm trước.

Kiến tạo mảng. Lớp vỏ chia thành các mảng trượt trên lớp phủ. Quá trình này tái chế carbon giữa đá, đại dương và khí quyển — một bộ điều nhiệt dài hạn giữ khí hậu trong khoảng có thể sống được suốt hàng tỉ năm.

Mặt Trăng. Vệ tinh lớn bất thường so với hành tinh chủ, giúp ổn định độ nghiêng trục quay ở khoảng 23,4°. Nếu không có nó, độ nghiêng có thể dao động hỗn loạn và kéo theo biến động khí hậu cực đoan.

Con số đáng nhớ

• Tuổi: 4,54 tỉ năm
• 71% bề mặt là nước, nhưng chỉ 2,5% trong đó là nước ngọt
• Sự sống xuất hiện sớm: bằng chứng hoá thạch có từ ít nhất 3,5 tỉ năm trước
• Trục nghiêng 23,4° tạo ra bốn mùa